EKONOMİK İNSAN ve DAVRANIŞÇI İNSAN

Ekonomideki bazı karmaşık durumları çözümleyebilmemiz için öncelikle model insan tiplerini anlamamız gerekmektedir. Bu insan tiplerini farklı analiz parametreleri kullanarak gözlemleyebiliriz. İnsan modelleri 2 ye ayrılmaktadır;

1-)Ekonomik İnsan:

Neo-klasik döneminde akım haline gelen model insandır. Bu grup insanların temel motivasyon kaynağı faydasını en üst seviyeye çıkarmasıdır. Birey motive olduktan sonra bilgi değerlendirme sürecine geçer. Bilgi değerlendirme sürecinde mantıklı ve doğru hesaplamalar yapmaktadır. Ben merkezli olan bu insan modeli çok iyi değerlendirmeler yapar ve durumu en etkin şekilde kullanarak faydasını maksimize eder.

Zaman geçtikçe ekonomik insan modeline çok fazla sorgulanmaya başlandı. Bunun nedeni ekonomik insan modelinin sadece tek açıdan değerlendirilmesiydi. İnsan yapısı gereği karışık bir yapıydı tek açıdan değerlendirmek doğru değildi. İnsanı sadece ekonomik boyutta ele alıyordu bu model. İnsanın tek taraflı düşünen sanki bir robotmuş gibi düşünülmekteydi. Unutulan nokta insanın bir psikolojiye sahip olduğuydu.

2-)Davranışçı İnsan:

Ekonomik insan modeline karşı çıkılması ve insanın bir psikolojiye sahip olduğunun düşünülmesi davranışçı insan modelinin ortaya çıkmasına meydan sağladı. Ekonomi ve psikoloji terimleri birbiriyle ilişkili olduğundan birlikte daha çok anılmaya başlandı. Davranışçı insan modeli motivasyon kaynağı olarak tatmin kelimesini kullanmaktadır. Bu model insanı motive kaynağı olarak adalet, beklentiler, takdir-itibar, güvenlik gibi şeyleri kapsamaktadır. Temel amaç fazla fayda sağlamak değil, bireyin istediği arzusuna kavuşmasıdır. Davranışçı insanlar bilgi değerlendirme sürecinde sınırsız bir yeteneğe sahip değildir. Bu modele göre insanın tatminliği söz konusu olduğu için daha güvenli ortam, adaletli maaş alımları, sadaket gibi şeyler söz konusu olacaktır.

Son zamanlarda insan psikolojisinin ekonomi ile arasındaki ilişkinin fazla olduğu görüldüğü için davranışçı insan modelinin önemi daha da artmaktadır. İnsan tek boyutlu düşünebilen ve tek açıdan değerlendirilebilecek bir canlı değildir. Bunu anlayan şirketler ve firmalara bu modeli daha çok benimsemiştir.